مرتضى مطهري

576

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )

همان قدرت بر هدايت و ارشاد است در اصطلاحات اسلامى ( 1 ) و قدرت مديريت همان است كه در اصطلاح فقه اسلامى « رشد » ناميده شده است . رشيد در اصطلاحات عرف و معمولى ما يك كيفيت جسمى است و وصف اندام است . قامتها و اندامها در اصطلاح و در عرف امروز فارسى متصف به صفت رشد مىشود . ولى در اصطلاح فقه اسلامى يك كيفيت روحى است ، يعنى نوعى بلوغ روحى است در مقابل بلوغ جسمى . مىگويند كودك پس از بلوغ جسمى بايد بلوغ روحى نيز پيدا كند تا ثروت را در اختيارش بگذاريم ، و همچنين مىگويند تنها بلوغ جسمى براى ازدواج كافى نيست ، رشد يعنى بلوغ روحى نيز لازم است . مقصود از رشد و بلوغ روحى ، شايستگى و قدرت تشخيص درك سود و زيان و لياقت اداره و بهره بردارى است . به عبارت ديگر ، رشد عبارت است از شايستگى و لياقت براى نگهدارى و استفاده و بهره بردارى صحيح از وسايل و سرمايه هاى حيات . تعبير صحيح درباره اندام زيبا « رشاقت » است نه رشادت . 2 . مطلب دوم اين است كه هدايت و رهبرى انسان دو جنبه و دو وجهه دارد : جنبه و وجهه ثابت و جنبه و وجهه متغير . در بحث « اسلام و مقتضيات زمان » گفته‌ايم حيات بشر جنبه هاى ثابتى دارد يعنى خطوط ثابتى و چهارچوب ثابتى دارد كه نام آن اخلاق و يا قوانين كلى شريعت است كه از آنها نمىتوان تجاوز كرد . رهبرى از نظر كادر كلى و رهبرى از نظر مراحل جزئى : به عبارت ديگر ، مدارى دارد كه ثابت است و مراحلى دارد متغير . هدايت و راهنمايى و رهبرى انبيا در حدود مدارهاى كلى و ثابت است ، و هدايت و راهنمايى و رهبرى بشرى در حدود مسائل جزئى و متغير . مثلًا قرآن راجع به جهاد دستور مىدهد كه با چه قومى در چه شرايطى بجنگيد و در چه شرايطى با آنها در حال صلح باشيد . اين ، هدايت و رهنمايى انبياست . اما اينكه در فلان زمان بالخصوص كه جنگى در آن شرايط

--> ( 1 ) . البته « ارشاد » در اصطلاح متصوفه كه رهبرى و دستگيرى است .